E

EduMed

Sertifikasiya & Təkmilləşdirmə

QANQRENA VƏ NEKROZ – YADDAŞ KARTI
👆 İzahları görmək üçün kartların üzərinə toxunun
🪵
QURU QANQRENA
(Gangraena sicca)
Məlumat üçün toxunun ⤵

🩺 Əsas Səbəbi:

Uzunmüddətli arterial işemiya (ateroskleroz, tromboz səbəbindən qan axınının tədricən dayanması).

👁️ Klinik Əlamətlər:

Barmaqlar qara, quru, büzüşmüş ("mumiyalaşmış"). Toxuma sərtləşir və quruyur.

⚕️ Xüsusiyyət və Qulluq:

  • İrin və kəskin pis qoxu YOXDUR.
  • Sağlam və ölmüş toxuma arasında aydın demarkasiya (sərhəd xətti) var.
  • Öz-özünə amputasiya (qopma) mümkündür. Zədəli nahiyəni tam quru və steril saxlamaq lazımdır.
🦠
YAŞ QANQRENA
(Gangraena humida)
Məlumat üçün toxunun ⤵

🩺 Əsas Səbəbi:

Kəskin işemiya + Bakterial (çürüdücü mikrofloralar) infeksiyanın qoşulması.

👁️ Klinik Əlamətlər:

Toxuma şişkin, yumşaq, tünd-bənövşəyi/yaşıl rəngdədir. Dəridə maye dolu qabarcıqlar (büllalar) ola bilər.

⚕️ Xüsusiyyət və Qulluq:

  • İntensiv pis qoxu və irinli axıntı VAR.
  • Sərhəd yoxdur, sürətlə sağlam toxumaya yayılır.
  • Sepsis (qanın zəhərlənməsi) riski çox yüksəkdir. Təcili cərrahi amputasiya və yüksək doza antibiotik şərtdir!
🦶
DİABETİK AYAQ
(Yüksək nekroz riski)
Məlumat üçün toxunun ⤵

🩺 Əsas Səbəbi:

Diabet fonunda yaranan Periferik Angiopatiya (damar zədələnməsi) və Neyropatiya (sinir zədələnməsi).

👁️ Klinik Əlamətlər:

Hissiyatın itməsi, nəbzin zəifləməsi, ağrısız trofik xoralar, buynuzlaşmış dəri təbəqəsi. Bəzən "Şarko oynağı" (deformasiya) inkişaf edir.

⚕️ Xüsusiyyət və Qulluq:

  • Sürətlə yaş qanqrenaya keçid riski var.
  • Gündəlik ayağa baxış, düzgün ortopedik ayaqqabı və steril qulluq həyati əhəmiyyət daşıyır. Dırnaqların düzgün kəsilməsi vacibdir.
⚠️
QAZLI QANQRENA
(Anaerob infeksiya)
Məlumat üçün toxunun ⤵

🩺 Əsas Səbəbi:

Anaerob bakteriyalar, xüsusən Clostridium perfringens tərəfindən törədilən, havasız (oksigensiz) mühitdə sürətlə yayılan infeksiya. Adətən dərin, çirkli yaralarda olur.

👁️ Klinik Əlamətlər:

Dözülməz sürətli ağrı. Palpasiya zamanı krepitasiya (xırtıltı səsi) - dərialtı qaz qabarcıqlarına görə. Dəri bürünc rəngdə olur.

⚕️ Xüsusiyyət və Qulluq:

  • Çox kəskin gedişata malikdir, saatlar içində ölümə apara bilər.
  • Təcili cərrahi açılış (lampas kəsiklər), yaranın oksigenlə təması (Hiperbarik Oksigenoterapiya) şərtdir.
XƏSTƏLİYİN GEDİŞATI – QISA YADDAŞ
Arterial tıxanma (İşemiya) QURU QANQRENA
İnfeksiya + Şişkinlik / Nəm YAŞ QANQRENA
Dərin yara + Anaerob mühit QAZLI QANQRENA
Kəskin qadağan olunur! MASAJ VƏ İSTİLİK
MÜTLƏQ YADDA SAXLA!
  • QURU QANQRENA ➔ Quru, pis qoxusuz, aydın sərhədli, intoksikasiya vermir.
  • YAŞ QANQRENA ➔ Şişkin, kəskin pis qoxulu, irinli, sepsis riski.
  • İSTİLİK / MASAJ ➔ Damarları genişləndirib infeksiyanı qana qatacağı üçün Tamamilə QADAĞANDIR!
  • İLKİN MÜDAXİLƏ ➔ Zədəli nahiyəni quru və steril sarğıda saxlamaq + Təcili Həkim (Cərrah).
QURU VƏ YAŞ QANQRENA ARASINDA KƏSKİN FƏRQ
Quru qanqrenada: Toxuma mumiyalaşır. Bakteriya çoxalması üçün mühit yoxdur deyə pis qoxu olmur. Orqanizm xəstəliyə sərhəd çəkə bilir, intoksikasiya zəifdir. Adətən ayaq barmaqlarından başlayır.
Yaş qanqrenada: Qan dövranı qəfil dayandığı və ödem yarandığı üçün toxuma çürüyür. Çürütücü bakteriyalar kütləvi çoxalır. Orqanizm zəhərlənir (sepsis), qızdırma yüksəlir. Həyati təhlükə daşıyır.